हामी बाँच्ने र नष्ट हुने एउटै प्रणालीमा बाँचिरहेका छौँ? विज्ञानले दिएको अद्भुत उत्तर

हाम्रो वरिपरि रहेको प्राकृतिक प्रणालीले हामीलाई जीवन दिन्छ तर त्यही प्रणाली नै बिस्तारै हाम्रो नाशको कारण पनि बन्दै गएको छ। यो कुनै दर्शन होइन, विज्ञानकै तथ्य हो।

विज्ञानका अनुसार हामीले सास फेर्ने अक्सिजन जीवनको लागि अत्यावश्यक तत्व हो। तर यही अक्सिजन लामो समयपछि हाम्रो शरीरमा “रिएक्टिभ अक्सिजन स्पिसिज” (Reactive Oxygen Species – ROS) नामका अणुहरू उत्पादन गर्छ, जसले बिस्तारै कोषहरू (cells) नष्ट गर्दै बुढ्यौली र रोग ल्याउँछ। अर्थात्, अक्सिजन नै जीवन पनि हो र बिस्तारै नाशको कारण पनि।

यही सन्तुलनमा पृथ्वीको जीवन प्रणाली टेकेको छ। सूर्यको किरणले ऊर्जा दिन्छ तर अत्यधिक किरणले जीवलाई जलाउँछ। पानी जीवनको स्रोत हो, तर बाढी र क्षरणको कारण पनि। प्रकृतिले हरेक कुरा दुई धारमा दिएको छ जस्तै बाँच्नका लागि आवश्यक तत्व नै कहिलेकाहीँ विनाशको बीउ पनि हुन्छ।

विशेषज्ञहरू भन्छन् यही द्वन्द्व नै जीवनको सौन्दर्य हो। प्रकृतिले हामीलाई हरेक दिन जीवन दिने शक्ति पनि दिन्छ र त्यसैसँग बिस्तारै क्षयतिर लैजाने प्रक्रिया पनि चलाइरहेको हुन्छ।