By Milan Sharma 
नेपाली पासपोर्ट विश्वकै कमजोर पासपोर्टमध्ये एकको रूपमा पुनः सूचीकृत भएको छ । अन्तर्राष्ट्रिय पासपोर्ट र्याङ्किङ सूचकाङ्कअनुसार नेपाली पासपोर्टले सीमित मुलुकमा मात्र भिसा-फ्री वा भिसा-अन-अराइभल यात्रा सुविधा पाउँछ । यसका कारण नेपाली नागरिकलाई विदेश यात्रा गर्न लामो प्रक्रिया, बढी कागजी झन्झट र अतिरिक्त खर्च बेहोर्नुपर्ने अवस्था छ ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार कूटनीतिक पहुँच कमजोर हुनु, भिसा ओभरस्टेका घटना, अवैध आप्रवासन, नक्कली कागजात प्रयोग तथा अन्तर्राष्ट्रिय विश्वासको कमी नेपाली पासपोर्ट कमजोर हुनुका मुख्य कारण मानिन्छन् । दक्षिण एसियाका केही छिमेकी मुलुकको तुलनामा समेत नेपाली राहदानीको हैसियत कमजोर देखिएको छ ।
पासपोर्ट कमजोर हुँदा अध्ययन, रोजगारी, पर्यटन र व्यवसायका लागि विदेश जान चाहने नेपालीहरू प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित भएका छन् । कतिपय देशले नेपाली नागरिकमाथि कडा भिसा नीति लागू गर्दा वैदेशिक अवसरसमेत संकुचित बन्दै गएको सरोकारवालाहरूको भनाइ छ ।
यस अवस्थाबाट सुधार ल्याउन सरकारले कूटनीतिक सम्बन्ध विस्तार गर्ने, भिसा सहजीकरण सम्झौता गर्ने, राहदानीको दुरुपयोग रोक्ने र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा नेपालको छवि सुधार्नेतर्फ गम्भीर कदम चाल्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ ।